• 1398/12/03
  • بدون نظر

چک ضمانت و مقرارت آن


چک ضمانت

چک ضمانت نوعی از چک است که با تعهد و تضمین از بانک دریافت و سپس به نام فردی دیگری حواله می‌شود. چک ضمانتی را می‌توان در وجه حامل نیز صادر کرد. این نوع چک را می‌توان از تمامی شعب بانک‌ها دریافت کرد. وقتی چک ضمانت صادر می‌شود، وجه آن باید از اموال صاحب حساب خارج و در اختیار دارنده‌ی چک قرار بگیرد. حتی اگر صاحب حساب فوت، ورشکسته و یا حجر شود، باز هم دارنده‌ی چک ضمانت حق دریافت طلب خود را دارد. براساس ماده 684 قانون مدنی: «چک ضمانت زمانی صادر می‌شود که صاحب حساب مالی را که بر عهده‌ی دیگری است، بر عهده‌ی خود می‌گیرد. صاحب حساب (متعهد) را ضامن، مدیون اصلی (بدهکار) را مضمون له و دارنده‌ی چک را مضمونه عنه یا مدیون اصلی می‌نامند».

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

شرایط صدور چک ضمانت

کسی که قصد دارد ضمانت دیگری را بر عهده بگیرد و به جای او چک ضمانت صادر کند باید شرایط زیر را داشته باشد:

⦁ - صادرکننده‌ی چکِ ضمانت باید عاقل و بالغ باشد.

⦁ وقتی کسی قصد صدور چک ضمانت برای مضمونه عنه را دارد، به شناخت او نیاز نیست. تنها تشخیص این فرد کافیست.

⦁ عقد ضمان قابل فسخ نیست و چک ضمانت نیز قابل ارجاع به صادرکننده نیست. مگر اینکه بین بدهکار و طلبکار توافق انجام شود و بدهی او پرداخت گردد.

⦁ صاحب حساب باید یک نوشته دال بر ضمانت تهیه کند. در این نوشته صادرکننده‌ی چک ضمانت باید بنویسد که قصد او از صدور چک، ضمانت بدهکار (نام او برده شود) است.

⦁ مدیون اصلی (بدهکار) نیز باید از صدور چک ضمانت رضایت تبرعی داشته باشد. وقتی کسی بدون اینکه بدهکار از او بخواهد، حاضر به صدور چک می‌شود و عقد ضمانت را می‌پذیرد، بدهکار حق اعتراض ندارد.

⦁ اگر بدهکار در موعد مقرر طلب دارنده‌ی چک را پرداخت نکند، ضامن باید وجه چک را به طلبکار پرداخت کند. اما بعد از این صادرکننده‌ی چک ضمانت، طلبکار محسوب می‌شود و می‌تواند طلب خود را از بدهکار (مدیون اصلی) دریافت کند.

⦁ اگر طلبکار (دارنده‌ی چک ضمانت) طلب خود را به ضامن ببخشد، ضامن نمی‌تواند از مدیون اصلی وجه دریافت کند. اگر طلبکار مقداری از طلب خود را ببخشد، به همان اندازه‌ای که به طلبکار وجه پرداخت می‌کند، ضامن باید همان مبلغ را از مدیون اصلی طلب کند.

⦁ یکی دیگر از شرایط عقد ضمانت، توانایی مالی ضامن است. ضامن باید توانایی پرداخت وجه چک ضمانت به طلبکار را داشته باشد.

⦁ ضامن هم‌زمان با صدور چک ضمانت، یک فرم قرارداد نیز باید امضا کند که با این کار به دارنده‌ی چک (طلبکار) اجازه داده می‌شود تا از حساب ضامن، طلب خود را دریافت کند. البته این کار زمانی انجام می‌شود که مدیون اصلی از پرداخت بدهی خود به دارنده‌ی چک ضمانت، خودداری کند. بنابراین اگر طلبکار طلب خود را از حساب ضامن دریافت کند، ضامن قادر به پیگیری او نیست و می‌تواند از طریق (Call Vakil) کال وکیل به سراغ مدیون اصلی برود.

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

مقررات مدنی مربوط به چک ضمانت

در قانون مدنی برای صدور چک ضمانت موادی در نظر گرفته شده است. در ماده‌ی 701 این قانون چنین آمده است: «عقد ضمانت به عقدی گفته می‌شود که ضامن و مدیون اصلی نمی‌توانند آن را فسخ کنند. بعد از ایجاد عقد ضمان، بدهی از مدیون اصلی برداشته و بر دوش ضامن منتقل می‌شود». در ماده‌ی 690 همین قانون نیز چنین مقرر شده است: «ثروتمند بودن ضامن شرط نیست. اما اگر طلبکار در زمان عقد ضمان به ناتوانی مالی ضامن بی‌اطلاع بوده باشد، می‌تواند ضمانت او را فسخ کند». به موجب ماده 685 قانون مدنی، در عقد ضمان، رضایت مدیون اصلی شرط نیست. به این معنا که رضایت بدهکار هیچ نقشی در عقد ضمان و صدور چک ضمانت ندارد. زیرا این کار به صورت داوطلبانه انجام می‌شود و بدون اینکه بدهکار از ضامن بخواهد، او عقد ضمانت را بر عهده می‌گیرد. پس بدهکار حق اعتراض ندارد. در ماده‌ی 698 نیز چنین آمده است: «بعد از اینکه عقد ضمانت به طور صحیح برقرار شد، بدهی از مدیون اصلی برداشته و به ضامن منتقل می‌شود. پس برداشت بدهی از حساب ضامن غیرقانونی نیست

ضامن در صدور چک ضمانت باید به چه مواردی توجه کند؟

وقتی کسی قرار است فرد دیگری را ضمانت و به جای او چک ضمانت را برای طلبکار صادر کند، باید موارد احتیاطی را در نظر داشته باشد. در این مورد قانون تأکید می‌کند که ضامن قبل از صدور چک ضمانت و امضاء قرارداد ضمانت، بهتر از مدیون اصلی سفته یا چک دریافت کند. در این صورت راحت‌تر قادر است از نظر حقوقی او را پیگیری کند. همچنین بدهکار نیز می‌داند که با پرداخت نکردن بدهی، راهی زندان می‌شود و یا با محدودیت‌های دیگری از قبیل مسدود شدن حساب بانکی، محرومیت از داشتن دسته چک و ... روبه‌رو می‌گردد. اگر ضامن قصد دارد در برابر صدور چک ضمانت، چک و یا سفته را از مدیون اصلی دریافت کند، باید این اسناد تاریخ‌دار باشند. تاریخ مندرج در آن‌ها باید برابر با زمان پرداخت بدهی باشد. اگر بدهی به صورت اقساط به طلبکار پرداخت می‌شود، تاریخ چک یا سفته باید بعد از آخرین قسط ذکر شود. در بند هـ ماده‌ی 13 قانون صدور چک در مورد چک ضمانت چنین آمده است: «اگر ثابت شود که چکِ مدیون اصلی بدون تاریخ است و یا تاریخ واقعی صدور چک بر تاریخ مندرج در متن چک تقدم دارد، صادرکننده‌ی این نوع چک مشمول تعقیب کیفری نیست». همچنین در متن چک نباید شروط تعیین شود. به عبارت دیگر چک ضمانت نباید شبیه به چک مشروط باشد. یکی دیگر از مواردی که در زمان صدور و دریافت چک ضمانت باید به آن توجه داشته باشید، درج امضاء صادرکننده‌ی چک است.

پیگیری مدیون اصلی وقتی بدهی خود را پرداخت نمی‌کندا

کسانی که ضامن می‌شوند قصد دارند با صدور چک ضمانت باری را از دوش یک فرد دیگر بردارند. اما برخی از بدهکاران یا کسانی که قصد دریافت وام بانکی را دارند، در کمین ‌بنشینند تا از دیگران سوءاستفاده کنند. گاهی نیز مدیون اصلی (بدهکار) به دلیل ورشکستگی و فقر قادر به پرداخت دیون خود نیست. در این صورت ضامن باید تمامی مبلغی را که در چک ضمانت قید کرده است، پرداخت نماید. این مشکل برای افراد زیادی رخ می‌دهد. اگر ضامن به طور کامل بداند که بدهکار اصلی قادر به پرداخت وجه نیست و یا به هر دلیلی بخواهد می‌تواند او را ببخشد. اما در مواقعی که بدهکار اصلی قصد فریب ضامن را دارد و با سوءنیت از پرداخت بدهی خود سر باز می‌زند، ضامن می‌تواند شخصاً و یا از طریق (Call Vakil) کال وکیل برای پیگیری بدهکار به مراجع حقوقی مراجعه کند. براساس ماده 709 قانون مدنی، ضامن نمی‌تواند قبل از پرداخت بدهی، به مدیون اصلی مراجعه کند. اما بعد از اینکه بدهی را پرداخت کرد، باید برای دریافت طلب خود به مراجع قضایی مراجعه کند.

زمان طرح دعوای حقوقی علیه بدهکار توسط ضامن

سوال مهمی که برای بسیاری از افراد در مورد ضمانت پیش می‌آید: اگر چک ضمانت برای پرداخت بدهی صادر شود و بدهکار اصلی از پرداخت دیون خودداری کند، ضامن در چه زمانی می‌تواند به دادگاه درخواست مطالبه خود را ارائه‌ دهد؟ آیا باید صبر کند تا تمامی اقساط وام گیرنده تمام شود و سپس دادخواست خود را به محاکم قضایی ارائه دهد و یا بعد از پرداخت چند قسط می‌تواند طرح دعوا نماید؟ یا اینکه ضامن می‌تواند قبل از پرداخت حتی یک قسط، بر علیه بدهکار اصلی طرح دعوی نماید؟

یکی از شرایط عقد ضمان و طرح دعوا در دادگاه، پرداخت بدهی توسط ضامن است. بنابراین ضامن نمی‌تواند قبل از سررسید تاریخ چک ضمانت، برای طرح دعوی به دادگاه مراجعه کند. حتی زمانی که ضامن برای واگیرنده چک صادر می‌کند، نمی‌تواند قبل از اینکه مطابق گواهی کسر، مبلغی از حقوق وی کسر شده باشد، برای شکایت علیه بدهکار اقدام نماید. حتی اگر مطمئن باشد که وام گیرنده قصد پرداخت اقساط را در آینده ندارد و یا برای پرداخت اقساط تعلل می‌کند، پیگیری قضایی او ممکن نیست.

همان‌طور که در میانه‌ی بحث اشاره کردیم، در ماده 709 چنین مقرر شده است: «ضامن حق رجوع به مدیون اصلی را ندارد مگر بعد از پرداخت بدهی». اما اگر تنها یک یا چند قسط از حساب ضامن کسر شده و هنوز اقساط به پایان نرسیده باشد، او می‌تواند برای طرح دعوا به دادگاه مراجعه کند و دادگاه نیز موظف است دعوای مطروحه را بررسی کند.

به موجب ماده‌ی 713 قانون مدنی، ضامن می‌تواند دادخواست تقدیمی خود را برای پیگیری قضایی وام‌گیرنده یا بدهکار تهیه و در آن مجموع مبالغ کسر شده از حسابش را درج کند. البته توجه داشته باشید که ضامن نمی‌تواند کل مبلغ چک را در دادخواست خود ذکر کند و تنها باید مجموع مبالغی را که تاکنون کسر شده است، ذکر نماید. حتی اگر اطمینان داشته باشد که بدهکار یا وام‌گیرنده از پرداخت مابقی اقساط خودداری می‌کند، قادر به پیگیری قضایی آن‌ها نیست. ضامن باید برای هر تعداد قسطی که از حقوقش کم شده است، یک دادخواست مجزا تهیه کند که چندین پرونده تشکیل می‌شود.

اثبات کسر اقساط از حقوق یا حساب ضامن، به دادگاه حقوقی کار سختی نیست. دادگاه از طریق استعلام از بانک و یا کارگزینی محل خدمت ضامن می‌تواند صحت کسر اقساط و مقدار مبلغ آن را تشخیص دهد. وقتی به دلیل پرداخت نشدن اقساط، حقوق ماهیانه‌ی ضامن مسدود می‌شود، باید در جهت رفع مسدودیت، اقساط معوقه را پرداخت نماید. سپس از بانک یک گواهی مبنی بر اینکه اقساط توسط ضامن پرداخت شده است، دریافت کند. زمانی که ضامن قصد دارد از طریق (Call Vakil) کال وکیل و یا شخصاً برای پیگیری وام‌گیرنده یا بدهکار اقدام کند، باید این گواهی را به دادگاه ارائه دهد.

براساس ماده‌ی 411 قانون تجارت، بعد از اینکه ضامن تمامی بدهی را پرداخت کرد، باید تمامی اسناد و مدارک مربوط به بدهی و پرداخت آن را از بانک دریافت کند. اگر بانک در زمان پرداخت وام، از وام‌گیرنده سفته و یا چک برای بازپرداخت اقساط وام دریافت کرده است، باید بعد از تسفیه‌ی کامل وام توسط ضامن، این اسناد را در اختیار ضامن قرار دهد. تا او نیز بتواند برای وصول طلب خود از طریق مراجع حقوقی اقدام کند. لازم به ذکر است که ضامن نمی‌تواند اقساطی را که پرداخت کرده است؛ از دو طریق و دو بار دریافت کند. برای مثال نمی‌تواند اقساط پرداخت شده را یک‌بار با استناد به سفته و یا چک و یک بار نیز به استناد کسر از فیش حقوقی دریافت کند.

آیا چک ضمانت مشمول تعقیب کیفری است؟

به هرحال تفاوت هایی در اسناد تجاری چک و سفته و قوانین مربوط به آن ها وجود دارد و هرکس با توجه به شرایط خود می تواند هر کدام از این دو سند تجاری را برحسب مورد معامله و نیاز خود انتخاب نماید. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد با مشاورین و وکلای برتر (Call Vakil) کال وکیل در ارتباط باشید .

در بسیاری از کشورها برای ضمانت از چک استفاده نمی‌شود. اما در ایران صدور چک ضمانت امری مرسوم و متداول است. این کار برای ایجاد تعهد و سهولت معاملات انجام می‌شود. برای مثال صاحب‌خانه از مستاجر خود چک ضمانت دریافت می‌کند تا در زمان مشخص خانه‌ی او را تخلیه کند. بنابراین چک ضمانت همیشه مشمول وجه نقد نیست. بنابراین نمی‌توان برای تعقیب کیفری آن اقدام کرد.

در قانون صدور چک اصلاحیه‌ی 1382، مقرر شده است که پرداخت نشدن چک در تاریخ مقرر، مجازاتی از جمله حبس و محرومیت از دریافت دسته چک را به دنبال دارد. اما در ماده‌ی 13 همین قانون، در مورد چک تضمینی گفته شده است که این نوع چک فاقد تعقیب کیفری است. بنابراین دارنده‌ی چک ضمانت نمی‌تواند بر علیه ضامن شکایت کیفری کند. حتی اگر برای پیگیری شکایت خود از طریق (Call Vakil) کال وکیل اقدام کرده باشد، این عمل نتیجه‌ای را به دنبال ندارد.

چک‌های تضمینی امانت محسوب نمی‌شوند و از مقررات امانت خارج هستند. پس اگر دارنده‌ی این نوع چک قبل از انجام تعهد خود، وجه چک را وصول کند، مرتکب خیانت در امانت نشده است و ضامن نمی‌تواند برای پیگیری کیفری او اقدام نماید.

نکات مهم در مورد چک ضمانت

⦁ چک ضمانت نیز همچون چک‌های عادی باید حاوی مندرجات اصلی از جمله نام و نام خانوادگی صادرکننده، نام و نام خانوادگی دریافت کننده، امضاء صادرکننده و تاریخ دریافت وجه باشد. مبلغ نیز باید به عدد و حروف نوشته شود و هیچگونه قلم‌خوردگی در آن نباشد. در صورتی که یکی از این موارد در چک ضمانت رعایت نشود، ارزش و اعتبار قانونی ندارد و بانک نیز وجه را به دارنده‌ی چک پرداخت نمی‌کند.

⦁ یکی دیگر از نکات مهم در مورد چک ضمانت، ذکر نکردن شروط است. اگر چه این نوع چک ضمانتی است و از سوی ضامن برای تعهد صادر می‌شود، اما نمی‌توان در پشت آن شروط را تعیین کرد. حتی اگر شروط ضامن در پشت آن نوشته شود، بانک هیچ توجهی به آن ندارد و تنها براساس میزان موجودی حساب ضامن، وجه را به طلبکار پرداخت می‌کند.

⦁ وقتی ضامن چک ضمانت را صادر می‌کند باید در تاریخ مشخص شده در این چک، حساب خود را پر کند. اگر دارنده‌ی چک ضمانت قادر به دریافت وجه نباشد، می‌تواند گواهی عدم پرداخت چک را از بانک دریافت و سپس از طریق کال وکیل (Callvakil) برای دریافت طلب خود به دادگاه حقوقی مراجعه کند

خلاصه

چک ضمانت به چکی گفته می‌شود که از سوی یک نفر برای ضمانت فرد بدهکار یا وام‌گیرنده صادر می‌شود. با صدور چک ضمانت، بدهی از بدهکار اصلی به ضامن منتقل می‌شود و اگر بدهکار در پرداخت بدهی خود تعلل ورزد، ضامن موظف به پرداخت وجه چک است. سپس می‌تواند از طریق (Call Vakil) کال وکیل برای پیگیری حقوقی بدهکار به محاکم حقوقی مراجعه نماید

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

اولین کسی باشید که به این مقاله امتیاز می دهید!

دیدگاه شما

CallVakillLogo

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

برای حداکثر استفاده از جلسه مشاوره تلفنی و جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه شما بهتر است قبل از تماس ، خلاصه ایی از موضوع پرونده یا سوال خود را برای ما ارسال نمایید

ثبت درخواست

لازم به ذکر است که این سایت در حال اخذ مجوزهای فوق میباشد

تمام حقوق این سایت متعلق به شرکت فناوری های نوین همراز فیدار می باشد