• 1398/12/17
  • بدون نظر

چک شرکتی چیست


چک شرکتی چیست و اعتبارآن چگونه است

چک شرکتی توسط یک شرکت صادر می‌شود و براساس قانون صدور چک مصوب 1372، مسئولیت آن با مدیران شرکت‌هاست. براساس ماده‌ی 18 این قانون، اگر چکی از طرف شرکتی توسط (Call Vakil) کال وکیل و یا صاحب حساب (شخص حقیقی و یا حقوقی) صادر شود، صادرکننده‌ی چک و صاحب حساب هر دو با هم مسئولیت پرداخت وجه چک را بر عهده دارند. در صورت صدور اجراییه و حکم خسارت براساس تضامن، هر دو نفر مشمول حکم قانون هستند و باید مسئولیت پرداخت وجه چک را بر عهده بگیرند. همچنین کسی که چک شرکتی را امضاء می‌کند، براساس مقرارت قانون صدور چک مصوب 1372، در برابر عمل خود مسئولیت کیفری دارد.

تنها در مواردی امضاءکننده‌ی چک مسئولیت کیفری ندارد که بتواند ثابت کند دلیل عدم پرداخت چک به صاحب حساب، (Call Vakil) کال وکیل)و یا نماینده‌ی بعد از او برمی‌گردد. با این حساب دادگاه نیز کس دیگری را مسئول عدم پرداخت وجه چک می‌شناسد. پس مسئولیت کیفری از امضاکننده برداشته و به اشخاص مذکور منتقل می‌شود.

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

مسئولیت شخص حقوقی در برابر چک شرکتی چیست؟

اگر چک شرکتی به شخص حقوقی منتسب شود، به این معناست که یک نفر به‌عنوان نماینده از سوی شرکت، چک را صادر کرده است. زیرا شخص حقوقی یقیبدون شخص حقیقی مسئولیت شرکت، قادر به صدور چک شرکتی نیست. در واقع در زمان تأسیس شرکت برای آن یک حساب افتتاح و یک دسته چک نیز برای آن دریافت می‌شود. سپس یک نفر به ‌عنوان نماینده‌ی شرکت که عموماً مدیرعامل شرکت است، با مسئولیت و با نام شرکت چک صادر می‌کند. در اینجا مدیرعامل شرکت، همان شخصیت حقیقی وقی است که می‌تواند چک شرکتی را صادر کند.

اما سوالی که در اینجا مطرح می‌شود اینست: «آیا صدور چک توسط شخص حقوقی مسئولیتی را برای او به دنبال دارد؟» در صورتی که چک شرکتی که توسط شخص حقوقی صادر شده است، برگشت داده شود، مسئولیت کیفری آن برعهده‌ی شخص حقوقی (مدیرعامل) است نیست و برای شرکت مسئولیت مدنی دارد. تنها در یک مورد شخص حقوقی در برابر صدور چک برگشتی مسئولیت کیفری دارد و آن زمانیست که نماینده‌ی شخص حقوقی و یا صادرکننده‌ی چک شرکتی بتواند در دادگاه ثابت کند که دلیل عدم پرداخت وجه، منتسب به شخص حقوقی صاحب حساب است.

البته در اینجا شخص حقوقی اول که باید بتواند مسئولیت کیفری را ثابت کند، مدیرعامل و صادرکننده‌ی چک است. اما شخص حقوقی دوم که مسئولیت کیفری برعهده‌ی اوست، صاحب حسابِ شرکت است. شخص حقوقی صادرکننده‌ی چک می‌تواند از طریق کال وکیل- و یا به‌صورت شخصی برای احقاق حقوق خود اقدام کند. برای مثال، مدیرعامل یک شرکت، چک شرکتی را صادر می‌کند. اما قبل از تاریخ سررسید چک، صاحب دارنده‌ی حساب شرکت، تمامی موجودی حساب را خالی می‌کند. در این صورت وجه چک پرداخت نمی‌شود و دلیل آن مستند به عمل شخص صاحب حساب است. دارنده‌ی چک حساب نیز چک شرکتی مذکور را برگشت می‌زند و وکالتاْ از طریق کال وکیل )و یا شخصاً دادخواست خود را به دادگاه ارائه می‌دهد. در اینجا مدیرعامل بعنوان صادر کننده چک باید پاسخگو باشد و اگر او نتواند مقصر بودن صاحب حساب را به جهت مسئولیت کیفریاثبات نماید، تنها برای شرکت مسئولیت مدنی به همراه دارد.

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

مسئولیت صدور چک برای چند نفر

زمانی که دو یا چند نفر هیأت مدیره باشند، در حالت کلی اشخاص حقیقی محسوب می‌شوند که قادر به صدور چک شرکتی نیستند. اما زمانی که به عنوان صاحبان امضای شرکت معرفی می‌شوند، مسئولیت حقوقی پیدا می‌کنند و می‌توانند از طرف شرکت چک صادر کنند. حال اگر چک توسط بانک برگشت بخورد، در این صورت هیأت مدیره که صاحبان امضای مجاز هستند، مسئولیت مدنی و کیفری آن را برعهده دارند. پس با برگشت چک شرکتی، امضاکنندگان باید مجازات‌های مندرج در قانون را متحمل شوند.برای مثال هیأت مدیره‌ی یک شرکت به نام شرکت یک چک صادر می‌کنند. اما قبل از تاریخ سررسید چک، حساب شرکت خالی می‌شود. در این صورت افراد اخیر در برابر قانون مسئولیت مدنی دارند.

حتی اگر یکی از اعضاء هیات مدیره قبل از تاریخ سررسید چک، از سمت خود کناره‌گیری و یا شرکت را ترک کند، باز هم در برابر چک برگشتی مسئولیت دارد. براساس ماده‌ی قانون صدور چک، هم صادرکننده و هم امضاکننده‌ی چک، هر دو با هم متضامناْ در برابر چک برگشتی مسئولیت مدنی و کیفری دارند. قانون سعی دارد چک را از اسنادی همچون برات و سفته متمایز ‌کند تا اعتماد مردم نسبت به معامله‌ی تجاری با شرکت‌ها افزایش یابد. به همین دلیل نمایندگان و اعضاء هیات مدیره‌ی شرکت( صاحب حساب و صادر کننده چک ) مسئولیت مدنی و کیفری در برابر صدور چک برگشتی دارند. این مسئولیت حتی در لایحه‌ی تجارت جدید نیز گنجانده‌ شده است.

اقدام ثبتی علیه صادرکنندگان چک شرکتی

دارنده‌ی چک شرکتی برای دریافت وجه خود می‌تواند به بانک مراجعه کند. اما اگر موجودی حساب شرکت صفر باشد، او می‌تواند برای دریافت طلب خود به مراجع کیفری و حقوقی مراجعه کند. اما راه دیگر برای دنبال کردن حقوق خود، مراجعه به مراجع ثبتی است. براساس آیین‌نامه‌ی اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، اگر چک شرکتی توسط کال وکیل که توسط صاحبان امضا شرکت نماینده‌ی صاحب حساب است، صادر شود، در اینجا صاحب حساب کال کال وکیل صادر کننده چک صاحب حساب هر دو با هم مسئول پرداخت وجه چک هستند.

مراجع ثبتیدر این مورد، نیز در عین صحه گذاشتن به این قانون،هیچ اقدام به صدور اجراییه‌ای را علیه صادرکننده چک وکال وکیل کال وکیل و یا شخص حقوقی صاحب حساب وفقماده ۲۵۲ آیین‌نامه‌ی اجرای اسناد رسمی و ماده‌ی ۱۸ قانون صدور چکصادر نمی‌کنند. زیرا برطبق نامه‌ی شماره‌ی ۹۴۳۲/۱۴ سال ۱۳۷۱،ماده ۲۵۲ آیین‌نامه‌ی اجرای اسناد رسمی و ماده‌ی ۱۸ قانون صدور چک، تنها چکی را که توسط وکیل به نمایندگی از صاحب حساب صادر می‌شود، می‌توان قبول و برای وکیل و صاحب حساب اجراییه صادر کرد. اما زمانی که چک شرکتی توسط دارندگان حق امضا، از سوی شرکت صادر می‌کنند، مشمول این حکم نیستد و هیچ اجراییه‌ای علیه آن‌ها صادر نمی‌شود.

دارنده‌ چک علیه چه کسی باید شکایت کند؟

براساس قانون صدور چک مصوب 55 و براساس و ماده‌ی 7 قانون اصلاحی صدور چک مصوب 72، امضاءکننده و صادرکننده‌ی چک هر دو در برابر چک شرکتی مسئولیت کیفری و مدنی دارند. پس دارنده‌ی چک شرکتی می‌تواند علیه امضاکننده و صادرکننده‌ی چک شکایت تنظیم کند. اگر از بین اعضاء هیات مدیره کسی چک شرکتی ق را امضا نکرده باشد، مسئولیت کیفری برعهده‌ی او نیست. بنابراین دارنده‌ی چک نمی‌تواند هیچ اقدام کیفری علیه او انجام دهد. اگر یکی از مدیران یا اعضاء هیات مدیره چک را امضا و آن را صادر کند. اما بعد از مدتی سهام خود را در شرکت بفروشد و یا سمتی در شرکت نداشته باشد، دارنده‌ی حساب می‌تواند همچنان علیه او اقدام حقوقی و کیفری انجام دهد.

براساس ماده‌ی 18 قانون صدور چک مصوب 1355، به دلیل اینکه صاحب حساب و نماینده‌ی او که امضاکننده‌ی چک بوده است، مسئولیت تضامنی دارند. پس با این حساب ضرر و زیان چک برگشتی برعهده‌ی آنهاست. ماده‌ی 252 همین قانون نیز اعلام می‌کند که بستانکار یا دارنده‌ی چک می‌تواند برعلیه صادرکننده چک و صاحب حساب تقاضای اجرائیه نماید. اما برای صاحب حساب مسئولیت کیفری ندارد و تنها مسئولیت مدنی متوجه اوست.

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

تفاوت مسئولیت کیفری و مدنی

با توجه به استفاده‌ی بی‌شمار از عبارت‌های مسئولیت کیفری و مدنی در مورد صادرکنندگان و مسئولین صدور چک شرکتی، لازم است که با تفاوت دو نوع مسئولیت کیفری و مدنی آشنا شوید.

1- مسئولیت کیفری چیست و چرا اجرا می‌شود؟

مسئولیت کیفری به این معناست که ضرر و زیان متوجه یک جامعه می‌شود و ارتکاب جرم کیفری به معنای ایجاد اختلال در نظم عمومی است. وقتی کسی چک شرکتی را صادر می‌کند و مسئولیت کیفری متوجه اوست، یعنی باعث ایجاد بی‌نظمی در نظام اقتصادی و بازار شده است. از آنجا که جامعه نیز قادر به دفاع از خود نیست، پس کسی که مسئولیت کیفری چک برگشتی را دارد، باید مجازات شود. هدف از اجرای مجازات کیفری، پاسداری از نظم، ایجاد امنیت، دفاع از جامعه و تنبیه افراد مجرم (مسئول صدور چک شرکتی) و جبران خسارات عمومی است.

در مورد مسئولیت کیفری، بیشتر ضرر و زیان متوجه جامعه است. در صورتی که در مسئولیت مدنی، ضرر و زیان متوجه یک شخص خاص است. در مواردی که چک شرکتی مخل نظم عمومی و ایجاد اختلال در بازار اقتصادی کشور شود و یا به منافع عمومی و بیت المال زیان وارد کند، صادرکننده و امضاءکننده چک باید پاسخگو باشند. البته برای اثبات جرم کیفری صادرکننده‌ی چک، باید سوءنیت او اثبات شود.

برای مثال وقتی ثابت می‌شود که صاحب حساب شرکت که شخص حقوقی است، با خالی کردن حساب مانع از پرداخت وجه به دارنده‌ی چک شده است، می‌توان علیه او اقدام کیفری انجام داد.

2- مسئولیت مدنی در برابر چک برگشتی شرکت

اگر چک برگشتی شرکت تنها به یک شخص آسیب وارد کرده باشد، مسئولیت مدنی آن متوجه امضاءکنندگان و صادرکنندگان چک است. هدف از مسئولیت مدنی، جبران خسارات دارنده‌ی چک شرکتی است. در این صورت محکومین باید تمامی طلب دارنده‌ی حساب را پرداخت کنند. زندانی شدن، توقیف اموال شرکت و یا پرداخت وجه چک همه توسط یک شخص انجام می‌شود که به او آسیب مالی وارد شده است. در مسئولیت مدنی، ضرورتی ندارد که دارنده‌ی چک سوءنیت فاعل ضرر (صادرکننده‌ی چک) را اثبات کند.

مطالبه‌ی چک شرکتی از دادگاه

وقتی یک چک شرکتی صادر می‌شود، دادگاه و محاکم قضایی با آن همانند سایر چک‌های معمول در بازار برخورد می‌کنند. بنابراین کسی که چک شرکتی دریافت می‌کند ولی چک به وجه نقد تبدیل نمی‌شود، می‌تواند از طریق شکایت کیفری یا مدنی برای دریافت طلب خود اقدام کند. در این شرایط دادگاه طلب دارنده‌ی چک شرکتی را پرداخت نمی‌کند. بلکه تنها حکم پرداخت وجه و یا حبس را برای صادرکننده‌ی چک شرکتی صادر می‌کند. دادگاه یک سازمان داروی است که وجه چک را از مدیرعامل و یا دارنده‌ی حساب شرکت دریافت و سپس به دارنده‌ی چک پرداخت می‌کند و در این مورد دادگاه از دارایی خود هیچ وجهی را به دارنده‌ی چک پرداخت نمی‌کند.در مورد مسئولیت مدنی و یا کیفری صادرکنندگان چک شرکتی این قانون پابرجاست. ضمن اینکه دارنده‌ی چک شرکتی زمان ارائه‌ی دادخواست خود باید هزینه‌ی دادرسی پرداخت کند.

عواقب چک برگشتی برای شرکت‌ها

همان‌طور که چک برگشتی برای اشخاص حقیقی باعث مشکلاتی از جمله کاهش اعتبار در بازار می‌شود، برای شرکت‌ها نیز مشکلات مالی بی‌شماری را به دنبال دارد. یک شرکت برای برقراری ارتباط تجاری با اشخاص حقیقی و حقوقی به چک نیاز دارد. با برگشت خوردن چک شرکتی، از میزان اعتبار این شرکت در بازار کاسته می‌شود. از سوی دیگر بانک‌‌ها و مؤسسات مالی حساب‌های جاری شرکت را بسته و اجازه‌ی صدور دسته‌ چک برای آن‌ها را متوقف می‌کنند. در صورتی که برگشت چک شرکتی کیفری شود، عواقب آن متوجه فرد نیز می‌شود. برای مثال صاحب حساب شرکت که شخصی حقوقی است، اگر مانع از پرداخت وجه چک شود، در محاکم قضایی به عنوان عامل اصلی شناخته می‌شود. اگر این فرد چندین بار مرتکب چنین کاری شود، صدور دسته چک برای وی متوقف می‌شود. اگر مسئولین شعب بانک به این قانون توجه نکنند و بخواهند برای شرکت یا فرد بی‌اعتبار دسته چک صادر کنند، بنابر ماده‌ی 9 قانون ‌رسيدگی به تخلفات اداری، توسط هيأت رسيدگی به‌ تخلفات اداری محکوم و مجازات می‌شوند.

انجام بسیاری از معاملات تجاری برای شرکت‌ها تنها با صدور چک ممکن می‌شود. این در حالیست که برگشت خوردن چک شرکتی باعث خدشه‌دار شدن اعتبار شرکت می‌شود. اما اگر مسئولیت برگشت خوردن چک شرکتی بر عهده دارنده‌ی یک شخص یا مدیرعامل باشد، با تغییر شخص مجدداً می‌توان اعتبار شرکت را بازگرداند. در واقع بانک از صدور دسته چک برای اشخاص حقیوقیِ مقصر خودداری می‌کند و نام شرکت مشمول آن نیست. با تغییر مدیرعامل، هیات مدیره و یا شخص صاحب حساب شرکت، می‌توان مجدداً برای شرکت دسته چک دریافت و برای معاملات تجاری، چک صادر کرد.

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

اولین کسی باشید که به این مقاله امتیاز می دهید!

دیدگاه شما

CallVakillLogo

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

برای حداکثر استفاده از جلسه مشاوره تلفنی و جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه شما بهتر است قبل از تماس ، خلاصه ایی از موضوع پرونده یا سوال خود را برای ما ارسال نمایید

ثبت درخواست

لازم به ذکر است که این سایت در حال اخذ مجوزهای فوق میباشد

تمام حقوق این سایت متعلق به شرکت فناوری های نوین همراز فیدار می باشد