• 1398/12/12
  • بدون نظر

مطالبه وجه سفته


مطالبه وجه سفته

مطالبه وجه سفته سفته یا فته طلب از اسناد تجاری رایج بین عموم مردم است. سهولت استفاده و همچنین سهولت اخذ این سند تجاری موجب رواج آن شده است. حتی کسانی که امکان دریافت دسته چک را نداشته‌اند به‌راحتی می‌توانند از سفته در معاملات و قراردادهای خود استفاده نمایند. به‌علاوه سفته در موارد بسیاری حتی به‌عنوان ضمانت حسن انجام قرارداد نیز مورداستفاده قرارگرفته است.

قانون‌گذار در قانون تجارت مواد بسیاری را به این سند تجاری اختصاص نداده است. به همین خاطر ما برای رفع ابهامات در این خصوص به مواد قانونی مربوط به برات که صراحتاً با سفته مشترک است رجوع می‌نماییم. ویژگی اساسی اسناد تجاری ازجمله سفته وصف تجریدی بودن آن‌ها است. با این اوصاف به‌مجرد صدور سفته دین بر عهده صادرکننده قرار خواهد گرفت. به همین خاطر در صورت عدم پرداخت وجه سفته مشکلاتی به وجود می‌آید.

اینکه کدام دادگاه صالح برای مطالبه وجه سفته است؟ مطالبه وجه سفته از ظهر نویسان و ضامنان چگونه است؟ شرایط مطالبه وجه سفته و حمایت‌های قانون از اسناد تجاری چیست؟ در این مقاله به چالش‌های پیرامون مطالبه وجه سفته خواهیم پرداخت. همین‌طور سعی در پاسخ‌گویی به سؤالات احتمالی شما عزیزان در این خصوص داشته‌ایم. با ما همراه باشید.

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

سفته چیست؟

بر اساس ماده ۳۰۷ قانون تجارت سفته یا فته طلب سندی است که به‌موجب آن امضاکننده متعهد می‌شود مبلغی معین یا عندالمطالبه در وجه حامل یا شخص معین و یا به حواله‌کرد آن شخص کارسازی نماید. به بیان ساده‌تر سفته نوشته‌ای است که بر اساس آن شخص متعهد به پرداخت مبلغی معین در تاریخ مشخص به‌حساب دیگری می‌شود.

سفته همانند یک برگه معمولی اما با امتیازات اسناد تجاری است. چنانچه متعهد به تعهد خود عمل نکند امکاناتی برای دارنده سفته در قانون پیش‌بینی‌شده است. چنانچه طلبکار به تکالیف قانونی خود عمل نموده باشد از دو امتیاز ۱-مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهر نویسان و همچنین ۲-درخواست تأمین خواسته بدون تودیع خسارت احتمالی بهره‌مند خواهد بود.

امتیاز مسئولیت تضامنی مسئولین سفته

بر اساس ماده ۲۴۹ قانون تجارت چنانچه سفته با نقل‌وانتقال مواجه شده باشد کسانی که متعهد پرداخت وجه آن هستند فراتر از صادرکننده خواهند بود. یعنی علاوه بر صادرکننده ظهر نویسان نیز متضامنا مسئول پرداخت وجه سفته هستند. در باب مسئولیت تضامنی باید گفت دارنده سفته می‌تواند به هریک از صادرکننده یا ظهر نویسان برای دریافت کل وجه سفته مراجعه نماید. در این خصوص نیاز به رعایت ترتیب نیز نخواهد بود. آن‌ها نیز همچنین مسئول پرداخت کل مبلغ مندرج در سفته خواهند بود.

امتیاز صدور تأمین خواسته بدون تودیع خسارت احتمالی

چنانچه دارنده سفته تکالیف قانونی خود را رعایت کرده باشد می‌تواند از دادگاه رسیدگی‌کننده سفته را قبل از رسیدگی به پرونده و صدور حکم درخواست نماید. دادگاه نیز مکلف به قبول آن است. دادگاه همچنین می‌تواند پس از توقیف اموال وجه سفته را بعد از صدور حکم به‌صورت وجه نقد یا مال توقیف‌شده به دارنده سفته بپردازد.

علاوه بر این دارنده سفته نسبت به بقیه طلبکاران شخص بدهکار دارای حق اولویت خواهد بود. در این شرایط قرار تأمین خواسته مذکور بر اساس مواد ۲۱۹ و ۳۰۹ قانون تجارت نیاز به تودیع خسارت احتمالی نیز ندارد.

تکالیف دارنده سفته جهت مطالبه وجه آن

چنانچه متعهد وجه سفته را در سررسید پرداخت نکرده باشد طلبکار نیز برای مطالبه وجه سفته تکالیفی دارد. درصورتی‌که طلبکار این تکالیف قانونی را انجام نداده باشد از امتیازات فوق جهت وصول سفته محروم می‌ماند.این تکالیف عبارت از:

۱-واخواست سفته در مهلت قانونی

۲-طرح دعوا مطالبه وجه سفته در مدت‌زمان قانونی

واخواست سفته در مدت‌زمان قانونی

دارنده سفته ظرف ده روز از زمان سررسید سفته می‌بایست اعتراض عدم تأدیه وجه سفته را بدهد. به این منظور وی فرم مخصوص واخواست سفته را پر کرده و اصطلاحاً سفته را واخواست می‌کند. این اعتراض به‌منظور برخورداری از امتیازات مذکور برای سفته در نظر گرفته‌شده است. در غیر این صورت سفته جز اسناد عادی بوده و امتیازات اسناد تجاری را نخواهد داشت. یعنی طلبکار فقط می‌تواند علیه صادرکننده اقامه دعوا کرده و همچنین برای تأمین خواسته نیاز به تودیع خسارت احتمالی دارد.

زیرا طبق ماده ۲۹۲ قانون تجارت پس از اقامه دعوا محکمه مکلف است به‌مجرد تقاضای دارنده براتی که به علت عدم تأدیه اعتراض شده است معادل وجه برات را از اموال مدعی علیه به‌عنوان تأمین توقیف کند. مفهوم مخالف این ماده نشان از نیاز به تودیع خسارت احتمالی جهت تأمین خواسته سفته‌ای دارد که در موعد مقرر واخواست نشده است. زیرا طبق ماده ۳۰۹ قانون تجارت تمام مقررات راجع به بروات تجارتی راجع به فته طلب یا همان سفته نیز لازم الرعایه است.

طرح دعوای مطالبه وجه سفته در مدت‌زمان قانونی

جهت طرح دعوی علیه صادرکننده و ظهر نویسان می‌بایست پس از واخواست سفته در مهلت قانونی اقدام نمود. مهلت قانونی پیش‌بینی‌شده به این منظور حداکثر یک سال برای خوانده‌ای که ساکن ایران است و دو سال برای خوانده‌ای که مقیم خارج از کشور بوده خواهد بود. در صورت گذشت مواعد فوق و عدم اقدام قانونی وجه سفته همانند پرونده‌های عادی مطالبه وجه رسیدگی می‌شود. درواقع این سند از امتیازاتی که برای اسناد تجاری در نظر گرفته‌شده محروم خواهد شد.

نکاتی راجع به موارد قانونی سفته

سفته علاوه بر امضا و یا مهر می‌بایست دارای تاریخ نیز باشد. همچنین مبلغ سفته به حروف و گیرنده وجه همچنین تاریخ پرداخت باید در سفته ذکر شود. در غیر این صورت سفته از اعتبار اسناد تجاری خارج خواهد بود. چنانچه سفته در وجه شخص یا حواله‌کرد شخص معینی نباشد ذکر نام ضرورتی نداشته و عبارت در وجه حامل کفایت می‌کند.

سفته می‌تواند برای تاریخ سررسید به وعده معین، به رؤیت و همچنین عندالمطالبه (به‌کلی) باشد. به همین خاطر ذکر تاریخ در سفته اهمیت زیادی دارد. چنانچه تاریخ سررسید در سفته ذکر نشود سفته به‌کلی یا عندالمطالبه محسوب خواهد شد. در مواردی که سفته عندالمطالبه بوده متعهد می‌بایست از نیت متعهد له برای مطالبه وجه سفته اطلاع یابد. این آگاهی باید به‌صورت رسمی و قانونی حاصل شود.

درواقع بر اساس ماده ۷۰۹ قانون آیین دادرسی مدنی مراتب به‌صورت اظهارنامه رسمی باید به بدهکار ابلاغ شود. در این‌گونه سفته‌ها تاریخ محاسبه واخواست، زمان ابلاغ اظهارنامه به متعهد است. چنانچه سفته به وعده معین باشد زودتر از زمان تاریخ سررسید قابلیت مطالبه نخواهد داشت. درواقع وجه آن در وعده مذکور فقط قابل مطالبه است. اگر سفته به رؤیت بوده یعنی به‌محض به رؤیت رساندن قابل وصول است. سفته به رؤیت می‌بایست ظرف یک سال از تاریخ صدور به رؤیت رسیده و مطالبه شود.

مطالبه وجه سفته از ضامن

ضامن شخص ثالثی غیر از صادرکننده و ظهر نویس است. وی پرداخت وجه سفته را از طرف یکی از مسئولان سفته یعنی صادرکننده یا ظهر نویس ضمانت کرده است. ضامن مسئولیت تضامنی با صادرکننده و ظهر نویسان جهت پرداخت وجه سفته ندارد. بلکه وی فقط با کسی که از او ضمانت کرده مسئولیت تضامنی دارد. بنابراین فرض اینکه کسی هم ضامن باشد و هم ظهر نویس قانونا امکان‌پذیر نیست. در صورت ضمانت شخص ثالث دادگاه پرداخت وجه سفته را به‌صورت تضامنی برای هردو طرف (ضامن و مضمون عنه) در نظر خواهد گرفت.

مطالبه وجه سفته بدون تاریخ

سفته بدون تاریخ نیز در معاملات دارای اعتبار هستند. درواقع در سفته بدون تاریخ به شخص وکالت در درج تاریخ دلخواه داده می‌شود. این کار ازنظر قانون بلااشکال بوده و جعل محسوب نمی‌شود. دارنده سفته با درج تاریخ می‌تواند آن را از طریق واخواست یا دادگاه مطالبه کند.

نظری دیگر نیز که موردتوجه حقوقدانان بوده است اینکه سفته بدون تاریخ عندالمطالبه محسوب می‌شود. در این صورت سفته مذکور به‌عنوان سفته به‌کلی یا عندالمطالبه قابل‌پیگیری است. یعنی هرزمانی شخص دارنده سفته می‌تواند آن را از متعهد مطالبه نماید.

مطالبه وجه سفته سفید امضا

سفته سفید امضا دارای اعتبار قانونی است. این به معنای آن خواهد بود که صادرکننده اختیار تکمیل آن را به دارنده اول واگذار نموده است. از طرفی این سفته نیز از مزیت اسناد تجاری برخوردار خواهد بود. دارنده سفته سفید امضا می‌تواند سند را به دیگری نیز منتقل کند. بنابراین سفته سفید امضا نیز مانند سفته عادی قابل وصول خواهد بود.

مطالبه وجه سفته امانی

چنانچه در متن سفته قیدشده باشد که سفته بابت حسن انجام کار صادرشده است این سفته امانی محسوب می‌شود. در این صورت اگر دارنده سفته بدون اثبات تقصیر در انجام کار و یا ورود خسارت موردتوافق طرفین نسبت به مطالبه وجه سفته اقدام کند عمل وی غیرقانونی است. بنابراین این اقدام وی خیانت‌درامانت محسوب شده و مجازات کیفری خواهد داشت. پس این‌گونه سفته‌ها بدون شرایط خاص قابل وصول و واخواست نخواهند بود. برای تنظیم قراردادهای تجارتی بهترین تصمیم قبل از آن مشاوره تلفنی و یا حضوری با مجموعه کال وکیل خواهد بود. با مشاوره از این طریق ریسک‌پذیری در امور بازرگانی را به حداقل رسانده و برای صدور و یا دریافت سفته مشورت با کارشناسان حقوقی کال وکیل شمارا از مشکلات بعدی می‌رهاند.

مطالبه وجه سفته واخواست نشده

واخواست به معنای مطالبه رسمی وجه سفته است. اگر دارنده سفته بخواهد علیه تمام متعهدین سفته اعم از ظهر نویسان و ضامنان اقامه دعوی کنند و مسئولیت تضامنی آن‌ها را داشته باشد واخواست لازم است. در این صورت دارنده سفته باید ظرف یک سال از تاریخ سفته آن را مطالبه نماید. اگر در این مهلت قانونی این کار را انجام ندهد از مطالبه وجه سفته از ظهر نویسان و ضامنان محروم می‌ماند.

دارنده سفته می‌بایست نهایتاً ده روز از تاریخ وعده یا سررسید آن را واخواست کند. در غیر این صورت فقط حق مطالبه وجه از صادرکننده را خواهد داشت. چنانچه سفته عندالمطالبه بوده باید آن را ظرف یک سال از تاریخ صدور مطالبه و ظرف ده روز از مطالبه واخواست کند.

دادگاه صالح برای مطالبه وجه سفته

دارنده سفته می‌تواند برای مطالبه وجه سفته خود پس از واخواست آن در موعد مقرر به مراجع قضایی حقوقی مراجعه کند. از این طریق وی می‌تواند تقاضای توقیف اموال مسئولین سفته و وصول وجه آن را بنماید. لازم به ذکر است اگر دارنده به تکالیف قانونی خود در موعد مقرر عمل‌نکرده باشد علیه ظهر نویس ها و ضامنین نمی‌تواند اقامه دعوا کند. در این صورت وی فقط حق اقامه دعوا علیه صادرکننده سفته را خواهد داشت. دارنده سفته می‌تواند با تقدیم دادخواست حقوقی علیه یکی یا تمامی مسئولین سفته اقامه دعوا کند. اقدام از طریق مراجع قضایی امکان بازداشت مسئولین سفته درصورت نداشتن اموال جهت توقیف را نیز فراهم می‌کند. در هنگام تکمیل سفته محل انجام تعهد می‌بایست قید شود.

در این صورت برای طرح دعوا می‌توان به دادگاه محل انجام تعهد مراجعه کرد. زیرا طبق ماده سیزده قانون آیین دادرسی مدنی در دعوای بازرگانی و دعاوی راجع به اموال منقول که از عقود و قراردادها ناشی شده باشد خواهان می‌تواند به دادگاهی که عقد یا قرارداد در حوزه آن واقع‌شده یا تعهد می‌بایست در آنجا انجام شود رجوع کند. در صورت عدم تعیین محل انجام تعهد در سفته طبق ماده یازده قانون آیین دادرسی مدنی می‌بایست برای طرح دعوا علیه صادرکننده به دادگاه محل اقامت او رجوع شود.

سفته‌های کمتر از بیست میلیون تومان می‌بایست در شورای حل اختلاف پیگیری شوند. در این صورت دادخواست نیز به این مراجع تقدیم خواهد شد. البته در جهت الکترونیکی شدن روند رسیدگی، دادخواست مطالبه وجه سفته درهرصورت می‌بایست در دفاتر خدمات قضایی ثبت شود. سپس دفتر خدمات قضایی دادخواست مذکور را بر حسب صلاحیت به دادگاه و یا شورای حل اختلاف ارسال خواهد کرد.

سخن پایانی

انتقال سفته با ظهر نویسی انجام می‌شود. انتقال گیرنده نیز دارای تمام حقوق و مزایای متعلق به آن سند خواهد شد. هر برگ سفته دارای سقف خاصی جهت تعهد است. به‌طوری‌که بیش از آن مبلغ در آن سفته نمی‌توان متعهد شد. در رابطه با واخواست سفته ابطال تمبر مالیاتی معادل دونیم درصد مبلغ آن لازم است. سفته برخلاف چک فاقد وجه کیفری است. همچنین این سند چون جز اسناد لازم‌الاجرا محسوب نشده از طریق اجرای اسناد رسمی نیز قابل‌پیگیری نخواهد بود. باوجود حقوقی بودن دعوای مطالبه وجه سفته اگر بدهکار پس از صدور رای اقدام به پرداخت وجه و یا اثبات اعسار ننماید با درخواست طلبکار وی بازداشت می‌شود. بااین‌وجود با توجه به اعتبار سفته، به‌عنوان یک سند قوی تجاری جایگاه ویژه‌ای بین افراد دارد.

به‌علاوه اخذ و مبادله آن به سهولت انجام گشته که این موجب رواج بین تجار و همچنین عامه مردم شده است. تا جایی که حتی شرکت‌های معتبر نیز از پذیرفتن سفته امتناع نمی‌کنند. سفته بدون تاریخ و همچنین سفته سفید امضا نیز از اعتبار و حمایت قانون‌گذار برخوردار هستند. از ویژگی‌های سفته اعتبار آن با مهر و یا امضا است. درواقع قانون‌گذار سفته را همانند چک محدود به امضا ننموده است.

چنانچه قصد مطالبه وجه سفته از مسئولین آن را دارید به دلیل پیچیدگی‌های مذکور در این امر بهتر است به وکلای پایه‌یک مجموعه حقوقی کال وکیل مراجعه نمایید. وکلا و کارشناسان حقوقی متخصص در امور تجارتی حاضر در موسسه حقوقی کال وکیل آماده کمک و خدمت‌رسانی به شما برای احقاق حق هستند.

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

اولین کسی باشید که به این مقاله امتیاز می دهید!

دیدگاه شما

CallVakillLogo

برای درخواست مشاوره با شماره زیر تماس حاصل نمایید.

برای حداکثر استفاده از جلسه مشاوره تلفنی و جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه شما بهتر است قبل از تماس ، خلاصه ایی از موضوع پرونده یا سوال خود را برای ما ارسال نمایید

ثبت درخواست

لازم به ذکر است که این سایت در حال اخذ مجوزهای فوق میباشد

تمام حقوق این سایت متعلق به شرکت فناوری های نوین همراز فیدار می باشد